INDEKS TELESNE MASE I PREDNJI UKRŠTENI LIGAMENT − SPOJ MEHANIČKIH I INFLAMATORNIH MEHANIZAMA

Sažetak

Uvod. Gojaznost je hronična metabolička bolest praćena porastom masne mase, perzistentnom niskogradusnom inflamacijom i čestim mišićno-koštanim komplikacijama kod sportista i opšte populacije. Indeks telesne mase i raspored masnog tkiva, naročito visceralna adipoznost, ključni su determinanti metaboličkog i ortopedskog rizika, uključujući patologiju tetiva i ligamenata kolena. Od adipoznosti do patologije ligamenata. U gojaznosti belo masno tkivo prelazi u proinflamatorni fenotip sa infiltracijom imunskih ćelija i pojačanom sekrecijom citokina i adipokina uz snižene nivoe adiponektina. Lipotoksičnost i ektopično deponovanje masti u skeletnim mišićima, ligamentima, masnim jastučićima i na entezama doprinose sarkopeničnoj gojaznosti, angiofibroblastičnoj degeneraciji i oslabljenoj reparaciji ligamenta. Kliničke implikacije. Povišen indeks telesne mase povećava mehaničko opterećenje i menja biomehaniku donjih ekstremiteta, što pogoduje ponavljanim mikrotraumama, hroničnoj inflamaciji i učestalijim tendinopatijama ekstenzornog mehanizma i pes anserinus sindromu. Kod osoba sa indeksom telesne mase iznad 25 kg/m², studije opisuju češće višeligamentne povrede kolena, veći udeo traumatskih ruptura prednjeg ukrštenog ligamenta, više postoperativnih komplikacija i sporiji funkcionalni oporavak, ali heterogenost dizajna ograničava preciznu procenu efekta.

Zaključak. Gojaznost verovatno povećava rizik od povrede prednjeg ukrštenog ligamenta kombinacijom mehaničkih i inflamatornih meha nizama i povezana je sa težim obrascem povrede i nepovoljnijim postoperativnim tokom. Integrisane strategije koje kombinuju redukciju masne mase, metaboličku optimizaciju i neuromišićni trening mogu unaprediti oporavak, smanjiti rizik ponovne rupture i očuvati dugoročno zdravlje kolena. U planiranju lečenja i povratka sportu potrebno je uključiti savetovanje o ishrani i nadzor komorbiditeta tokom čitavog postoperativnog perioda.